عملیات مسلم بن عقیل

تاریخ : 1361/07/08

عملیات مسلم بن عقیل (ع)
زمان عملیات: 9/7/1361
رمز عملیات: یا ابوالفضل العباس (ع)
مکان اجرا: سومار - جبهه میانی جنگ
ارگان های عمل کننده: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ارتش جمهوری اسلامی
اهداف عملیات: تصرف همه بلندی های مشرف به شهر مندلی عراق و تأمین مرزهای جبهه میانی و آزادسازی بخشی از خاک ایران به همراه پس زدن دشمن از غرب شهر سومار
تلفات دشمن: 427(کشته، زخمی و اسیر)
شرح عمليات
منطقه عملياتي كه دشمن بروي آنها مسلط بود اهميت ويژه اي هم براي ما و هم براي عراق دارد لذا دشمن در حالي مستقر بود كه تمام نيروهاي ما در ديد آنها قرار داشتند و لذا با گرفتن اين ارتفاعات دشمن در دشت قرار مي گيرد بنابر اين دشمن بر روي ارتفاعات سوق الجيشي قرار مي گيرد و مسلط بر ما مي باشد ارتفاعات مهم در منطقه سومار ارتفاعات سارات 327 متر سيدك 253 ارتفاع دروازه تپه شلوغ 235 گيسكه 330 ارتفاع واروالين كه از مرتفع ترين تپه در اين منطقه مي باشد با 402 متر ارتفاع سانوابها وسلمان كشته و ... را مي توان نام برد.
در ضمن شرق و غرب اين ارتفاعات مرزي پاسگاههاي زيادي از ما و همين طور از عراق وجود دارد پاسگاه دوله شريف – كومه سنگ و ميان تنگ.

كه پاسگاه دوله شريف متعلق به عراق و كومه تنگ و ميان از پاسگاه هاي ايران مي باشد كه پاسگاه ميان تنگ در دهنه تنگه قرار دارد كه در زمان استقرار دشمن كاملا خراب شده است. در روي اين ارتفاعات چند تنگه وجود دارد.

1- تنگ ميان تنگ كه در وسط ارتفاع قرار دارد و تهديد مستقيمي است بر شهر مندلي كه نيروهاي عمده عراق در اين تنگه قرار داشتند.
2- تنگه سانواب ها كه در سمت راست ارتفاع و در امتداد آن ارتفاع سلمان كشته قرار دارد.
وضعيت دشمن در اين منطقه چون اين منطقه كه گفته شد اهميت ويژه اي براي عراق دارد و با تصرف اين ارتفاعات ورود نيروهاي اسلام به خاك عراق آسان خواهد شد دشمن نيروهاي خود را تقويت نموده و با اينكه عراق از حمله ما به اين منطقه اطلاع داشت طبق گفته يك افسر اسير، فرماندهان عراقي تصور اين را داشتند كه نيروهاي ايراني قادر نخواند بود از 50 رده مين و تله هاي انفجاري كه عراق بر روي زمين كار گذاشته بودند بگذرند. نيروهاي دشمن در منطقه شامل لشگر 12و 8 مي باشد، كه عبارتند از:
1- تيپ 412لشگر 12
2- تيپ 46 لشگر 12 مي باشد تيپ 421 لشگر 12 از جنوب به اين منطقه جهت تقويت مامور مي كند اين تيپ 20 روز قبل از عمليات مذكور 80% منهدم شده و در ضمن لازم به تذكر است كه اين تيپ سومين با زاست كه از بين مي رود يكي در بستان و ديگري در شوش

طرح عمليات
براي شروع عمليات با وسعت زياد و با هدف اين كه ما قادر هستيم در هر كجا كه صلاح بدانيم نيروهاي خود را وارد عمل نمائيم در غرب قرار گاه نجف تشكيل شد كه قرار گاه لشگر ظفر زير نظر اين قرار گاه مي باشد
ارتفاعات اين منطقه در حدود 22 كيلومتر مي باشد و براي ما از چند نظر اهميت دارد:
1- از نظر تاكتيك نظامي داراي اهميت فراوان بود و با گرفتن اين ارتفاعات دشمن در دشت قرار مي گيرد و ما نيز كاملا روي آنها تسلط پيدا مي كنيم.
2- نزديك شدن به شهر مندلي و تهديد به بغداد كه از جنبه تبليغاتي نيز براي ما پيروزي خواهد آورد. كل منطقه عمليات ما از درواز(سمت چپ ميان تنگ)تا سلمان كشته بود و همچنين گرفتن پاسگاه دوله شريف و كوله سنگ.
بعد از شناسايي منطقه و بررسي استعداد دشمن قرارگاه نجف تصميم مي گيرد كه بايك قرار گاه لشگر به نام ظفر كه از 2 لشگر نصر و 81 زرهي باختران تشكيل شده بود اين عمليات را روي ارتفاعات مرزي سومار انجام دهد.
عمليات در ساعت 47 دقيقه بامداد 9/7/61 طي عملياتي كه با فرياد ابوالفضل العباس آغاز شد دشمن چندين كيلومتر از نوار بين المللي به عقب رانده شد و نيروهاي رزمنده با روحيه بالا به دشمن هجوم مي بردند و با وجود تپه هاي بلند در اين ارتفاعات دقايقي بعد از صدور حمله نيروهاي عمل كننده با عبور از ميادين مين و سيم خاردار هاي زياد يك به يك به اهدافشان رسيدند بطوري كه بعد از گذشت 15 دقيقه از شروع عمليات ارتفاعات كيسكه تا كله شوان فتح مي شود و به ترتيب ارتفاعات از قلعه مين تا سمت راست تنگه جوق ارتفاعات مثلثي تصرف مي شود.
هم اكنون اكثر نيروهاي صدامي در جلگه مستقر شده اند كه نيروي اسلام مسلط بر منطقه مي باشد.
ياد آوري مي شويم با وجود آن كه دشمن از جريان حمله با خبر بود و بعلت آماده باش هاي پي در پي و خستگي شديد نيرو شب عمليات اكثر نيروهاي دشمن در خواب بودند و تلفات سنگيني را متحمل شدند.
در سمت راست ارتفاع بنام سلمان كشته نيروهاي خودي بدون درگيري به مواضع خود رسيدند آنچنان دشمن غافلگير شده بود كه توپخانه دشمن تا چند ساعت از كار افتاده بود درست با روشن شدن هوا ساعت هاي متوالي در طول جبهه ما كرد توسط نيروهاي ظفرمند اسلام دفع شد.
كل نيروهاي موجود دشمن بعد از عمليات
1- تيپ 46 لشگر 12
2- تيپ 421 لشگر 12
3- تيپ 412 زير امر لشگر 12
4- تيپ 5 زرهي لشگر 12 و تيپ 37 لشگر 12 هنوز وارد عمل نشده.
5- تيپ 51 لشگر 1 كه در ارتفاعات آقداغ با تانك هاي تي 72 مستقر مي باشد) تي4 لشگر 2 و تي 30 زرهي 65
6- تيپ 2 لشگر 2 در ميمك و تيپ 43 لشگر 9 و تيپ 19 لشگر 7 و تبپ 39 –تيپ 28 تي 38 و تيپ 90 لشگر 4 و تيپ 10 لشگر 4 و تيپ 37 يك روز قبل از حمله از بصره به مندلي آمده ولي هنوز وارد عمل نشده.

دشمن به جهت اين كه بتواند دور مندلي را خاكريز بزند و نيروهاي خود را تقويت كند با آتش شديد توپخانه و پاتك ها شايد بتواند ارتفاعات تصرف شده را باز پس بگيرد اما رزمندگان اسلام با روحيه كه سرشار از ايمان به خدا مي باشد تمام پاتك هاي دشمن را دفع نمودند و با كشته و زخمي كردن هزاران بعثي همچنان بر روي ارتفاعات به غير از سلمان كشته مستقر مي باشند و چون سلمان كشته در زاويه قرار دارد و از سه طرف:1- جاده نفت شهر جنوبي 2- جاده مرزي 3- جاده داخل خاك عراق مورد حمله قرار داشتيم و ممكن بود تلفات زيادي را بدهيم لذا تصميم گرفته شد نيروها بر روي ارتفاعات سانواب ها استقرار يابند و همچنين پاسگاه دوله شريف كه روزهاي عمليات در دست نيروهاي ما قرار داشت هم اكنون در دست عراق مي باشد و ما بر روي تپه هاي كومه سنگ و پاسگاه كومه سنگ قرار داريم لازم به توضيح است كه اين دو پاسگاه در پشت تنگه ميان تنگ قرار دارد و ما كاملا روي تنگه مسلط مي باشيم.
شكل پاتك در روز 10/7/61
منطقه عملياتي مسلم بن عقيل زير نظر لشگر 12 بوده و دشمن با استعداد 2 گردان از تي 4 و 1گردان از تيپ 3و2 گردان از تي 418 در منطقه مندلي اقدام به تك نمود كه بتواند ارتفاعات مشرف بر مندلي را اشغال نمايد كه اين تك با مقاومت شديد نيروهاي ما قرار گرفت و اقدام به فرار نمود و گردان 155 از تيپ 3 گارد مرزي كه در عمليات شركت كرده بود حدود 70% منهدم گرديد و2 گردان از تيپ 418 كه زير نظر لشگر 7 بود و جهت تك به منطقه مندلي آورده شده بود منهدم گرديد.

شرح پاتك 20/7/61 دشمن در گذشته بطور متوالي حركت هاي كوچكي با واحد هاي ضربه خورده در خط پاتك نمود و هر بار با تلفات سنگين متواري گشت و هدف از اين عمليات مشغول نمودن نيروهاي خودي و خسته كردن آنها در خط مي باشد تا اين كه بتواند تيپ هاي پياده 39 و 19 لشگر 7 را به منطقه اعزام نمايد تا بتواند تك اصلي را انجام دهد اين دو تيپ در تاريخ 15/7/61 از خانقين به مندلي با پوشش امنيتي كه فقط در شب حركت مي كردند بعد از 4 روز به مندلي رسيدند و فرداي آن روز دشمن با اين دو تيپ در سه محور تك نمود:
1-سلمان كشته 2-ميان تنگ 3-كاني شيخ و دروازه و با پشتيباني توپخانه هلي كوپتر و هواپيما هجوم خود را آغاز نمود كه با مقابله شديد نيروهاي خودي قرار گرفت بطوري كه در محور سلمان كشته نيروهاي دشمن روي تپه ها سامواپا (ارتفاع 402) توسط نيروهاي خودي دور زده شدند و علاوه بر تلفات سنگين اسراي زيادي نيز از اين محور تخليه شد و بيش از صد نفر اسير و حدود 400 نفر كشته و زخمي بجاي گذاشت بطوري كه در محور كاني شيخ طبق گفته شنود تمام نيرو هاي عمل كننده بجز چند افسر بقيه كشته و اسير و يا فرار نمودند:
ميزان خسارات و غنائم بدست آماده از دشمن در كل عمليات مسلم بن عقيل تا تاريخ 12/7/61
1- آزاد كردن بيش از 150 كيلومتر مربع از خاك جمهوري اسلامي ايران
2- كشته شدن و زخمي كردن بيش از 4000 نفر از نيروهاي كفر بعثي
3-انهدام 79 دستگاه تانك و نفربر كه تعدادي از تانك ها تي 72 بوده است
4- گرفتن 275 نفر اسير كه بين آنها افسر هم ديده مي شدند
5- انهدام 20 دستگاه خودرو و 3 دستگاه لودر و بولدوزر
6- انهدام 3 كاتيو شا
7-بدست آوردن يك دستگاه رادار
8- بدست آوردن يك دستگاه ردياب صوتي توپخانه
9-بدست آوردن 3 دستگاه لودر بولدوزر دي- 8
10- 3 قبضه توپ 100 م م دوربين دار تير مستقيم
11- 1قبضه توپ 22 م م
12- 4قبضه تفنگ 106 م م
13- 3قبضه ضد هوايي 7م م
14- 4قبضه تفنگ 106م م
15- 1دستگاه كمپرسور سنگر كني
16- تعداد 60 دستگاه تلفن صحرايي
17- 8دستگاه تلسكوپ (دوربين تلسكوپي 20 كيلومتر)
18- 3دستگاه موشك ميلان با مهمات
19- تعدادي خمپاره انداز 60 م م و 82 م م با مهمات
20- تعداد بسيار زيادي(قابل توحهي) سلاح سبك و آرپيجي
21- جمع آوري 4000 مين ضد تانك و 170000 مين ضد نفر
22- مقدار زيادي مهمات كه آمار دقيق آن در دست نيست
23- تعداد 9 قبضه مسلسل و دوشكا
24- و حدود 7 هواپيما دشمن كه توسط جنگنده هاي نيروي هوايي جمهوري اسلامي سقوط كردند.

منبع : نمايندگي امام در سپاه پاسداران انقلاب اسلامي
مجله رويدادها و تحليل - شماره 46